അവസാന യാത്ര: ചില ചിന്തകൾ

എന്റെ ഈ വിചിത്രമായ കീബോർഡ് വീണ്ടും കേടായിരിക്കുന്നു. അറ്റത്തുള്ള നമ്പർ കീകളൊന്നും പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ല, 5-ഉം 6-ഉം ഒഴികെ. ബാക്കിയുള്ളവയ്ക്കായി എനിക്ക് നമ്പാഡ് (numpad) ഓൺ ചെയ്യേണ്ടി വരും.

ഈ കീബോർഡുമായി മല്ലിടുമ്പോൾ, നമുക്കെല്ലാവർക്കും സംഭവിക്കാൻ പോകുന്ന ആ സത്യത്തെക്കുറിച്ച്, മരണത്തെക്കുറിച്ച്, അസ്വസ്ഥമാക്കുന്ന ഒരു വിചിത്ര ചിന്ത എന്നിലുണ്ടായി. മരണം മാത്രമാണ് ഏക ഉറപ്പുള്ള കാര്യം, എങ്കിലും അതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാൻ നമ്മൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. നമുക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ മരണത്തെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്നത് സങ്കടകരവും അസ്വസ്ഥതയുണ്ടാക്കുന്നതുമാണ്, എന്നാൽ നമ്മുടെ സ്വന്തം മരണം ഏറ്റവും വലിയ ദുരന്തമായി നമുക്ക് തോന്നുന്നു. അത് ഏറ്റവും വലിയ ട്രാജഡി തന്നെയല്ലേ? കാരണം, അപ്പോൾ നമ്മളെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ഈ ലോകം അവസാനിക്കുകയാണല്ലോ.

മരണവും പ്രിയപ്പെട്ടവരിൽ നിന്നുള്ള വേർപാടും എന്നെ സങ്കടപ്പെടുത്തുന്ന ആ വികാരത്തെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എന്റെ അമ്മയുടെയും സഹോദരിയുടെയും മറ്റുള്ളവരുടെയും കാര്യം എടുത്താൽ, 'പ്രിയപ്പെട്ടവർ' എന്ന പട്ടികയിൽ അവർ ഉൾപ്പെടുമെന്ന് അവർ സമ്മതിച്ചെന്നു വരില്ല; കാരണം ഈയിടെയായി ഞാൻ അവരുടെ ഇഷ്ടത്തിനനുസരിച്ചല്ല പ്രവർത്തിക്കുന്നത്. ഞാൻ അവരെ സ്നേഹിക്കുന്നില്ല എന്ന് അവർ കരുതിയേക്കാം, എന്നാൽ അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നതിന് എന്റേതായ കാരണങ്ങൾ എനിക്കുണ്ട്.

മറ്റൊരു അസ്വസ്ഥമാക്കുന്ന കാര്യം, മരണത്തെക്കുറിച്ച് മറ്റാരും ഇത്രയധികം ആശങ്കാകുലരല്ല എന്നതാണ്. എന്റെ ഭാര്യ അവളുടെ മാതാപിതാക്കളുടെ മരണം നേരിട്ടവളാണ്. എനിക്ക് എന്റെ അച്ഛനെയും, സഹോദരീ ഭർത്താവിനെയും, അച്ഛന്റെ സഹോദരന്മാരെയും നഷ്ടപ്പെട്ടു. അച്ഛൻ മരിച്ചപ്പോൾ ഞാൻ കുറച്ചു സമയം കരഞ്ഞു. ഈയിടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സഹോദരി (എന്റെ അമ്മായി) മരിച്ചപ്പോഴും, സഹോദരീ ഭർത്താവ് മരിച്ചപ്പോഴും എനിക്ക് അതേ സങ്കടം തോന്നി.

നമ്മളോട് ചിരിക്കുകയും സംസാരിക്കുകയും തർക്കിക്കുകയും പിണങ്ങുകയും ചെയ്തിരുന്ന ഒരാൾ പെട്ടെന്നൊരു ദിവസം ഇല്ലാതാകുന്നത്—അവരുടെ ശരീരം തറയിൽ ജീവനില്ലാതെ കിടക്കുന്നത് കാണുന്നത്—വല്ലാത്തൊരു വികാരമാണ്. എന്റെ അമ്മായിയപ്പനെയും അമ്മായിയമ്മയെയും ആ അവസ്ഥയിൽ കണ്ടപ്പോൾ ഞാൻ ചിന്തിക്കുകയായിരുന്നു: എന്തുകൊണ്ടാണ് അവർ തറയിൽ ഒരു സ്ട്രെച്ചറിൽ കിടക്കുന്നത്? എന്തുകൊണ്ട് അവർ നമ്മുടെ കൂടെ സോഫയിൽ ഇരിക്കുകയോ നിൽക്കുകയോ ചെയ്യുന്നില്ല? ഒരുപക്ഷേ അവർ ഇനിയില്ല എന്ന യാഥാർത്ഥ്യവുമായി പൊരുത്തപ്പെടാൻ മനസ്സിന് കഴിയാത്തതുകൊണ്ടാവാം അത്; ഇനി ഒരിക്കലും അവരോട് സംസാരിക്കാനോ അവരെ കാണാനോ കഴിയില്ല എന്ന സത്യം. അത് സങ്കടകരമാണ്. പക്ഷേ ഈ സങ്കടം യുക്തിരഹിതമായി തോന്നുന്നു. ഇതിന് അർത്ഥമില്ല. എല്ലാവരും മരിക്കുന്നു, പിന്നെ ഇതിലെന്താണ് കാര്യം?

എല്ലാവരും എങ്ങോട്ടാണ് പോകുന്നത് എന്നതാണ് ചോദ്യം. തീർച്ചയായും അവർ എവിടെയോ പോകുന്നുണ്ട്. ജനനവും മരണവും ഇല്ലെന്നും ഇതെല്ലാം വെറും മായയാണെന്നും വേദാന്തികൾ പറയുന്നു. ആ ഉത്തരം എന്നെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തുന്നില്ല. എങ്കിൽ പിന്നെ ഈ വികാരങ്ങൾ എവിടെ നിന്ന് വരുന്നു? ഈ വികാരങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നത് ആരാണ്?

ഈ ചോദ്യങ്ങൾക്കൊന്നും എന്റെ പക്കൽ ഉത്തരമില്ല. പക്ഷേ എന്റെ അന്ത്യം അടുത്തെത്തിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു എന്ന് എനിക്കറിയാം. അത് ഇപ്പോഴാണോ, ഇന്നു രാത്രിയാണോ, അതോ നാളെയാണോ എന്ന് എനിക്കറിയില്ല. പക്ഷേ അതിനുമുമ്പ് എനിക്ക് ഒരു കാര്യം ചെയ്യാനുണ്ട്: മനസ്സിൽ ശാന്തത വളർത്തിയെടുക്കുക.

എന്റെ മുത്തശ്ശി—അച്ഛന്റെ അമ്മ—എന്റെ കൺമുന്നിൽ വച്ച് മരിക്കുന്നത് ഞാൻ കണ്ടതാണ്. കുറച്ചു നിമിഷങ്ങൾ അവർ വല്ലാതെ കഷ്ടപ്പെട്ടു, പെട്ടെന്ന് എല്ലാം അവസാനിച്ചു. അവസാനം വരെ അവർക്ക് ബോധമുണ്ടായിരുന്നു. ആശുപത്രിയിൽ അവരെ കാണാൻ പോയപ്പോൾ അവർ എന്നെ നോക്കി പുഞ്ചിരിച്ചു, പക്ഷേ നിർഭാഗ്യവശാൽ അവർക്ക് ബോധമുണ്ടെന്ന് ഞാൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല. ഞാൻ തിരിച്ച് പ്രതികരിച്ചില്ല; അവർക്ക് ബോധമില്ലെന്ന് കരുതി ഞാൻ അവരെ നോക്കി നിൽക്കുക മാത്രം ചെയ്തു. പിന്നെ അവർ കണ്ണുകൾ പിൻവലിച്ചു. അതിൽ എനിക്ക് വലിയ വിഷമമുണ്ട്.

അരമണിക്കൂർ കഴിഞ്ഞപ്പോൾ എല്ലാം കഴിഞ്ഞു. അവർ വല്ലാതെ പിടയാൻ തുടങ്ങി. നഴ്സിനെ വിളിക്കാൻ അമ്മ എന്നോട് പറഞ്ഞു. നഴ്സ് ഓക്സിജൻ സിലിണ്ടറുമായി ഓടിവന്നു, അപ്പോഴേക്കും എല്ലാം അവസാനിച്ചിരുന്നു.

മരിക്കുമ്പോൾ വലിയ കഷ്ടപ്പാടുകൾ ഇല്ലാതെ കടന്നുപോകണം എന്നാണ് ഇപ്പോൾ എനിക്ക് തോന്നുന്നത്. പരിഹരിക്കപ്പെടാത്ത വികാരങ്ങളും തർക്കങ്ങളും വിദ്വേഷങ്ങളും എനിക്ക് ഉപേക്ഷിക്കണം. വർത്തമാനകാലത്തിൽ ജീവിക്കാൻ ശ്രമിക്കണം.

---